06292017Cz
Last updatePn, 12 Sty 2015 10am

Odsetki z lokaty

odsetki z lokatyOdsetki z lokaty bankowej. Pojęcie odsetki ma kilka znaczeń w obrocie gospodarczym. Ze względu na źródło powstania obowiązku ich zapłaty możemy wyróżnić odsetki, które wynikają z czynności prawnej (odsetki cywilnoprawne), odsetki ustawowe oraz odsetki, które wynikają z orzeczenia sądu lub decyzji innego organu administracji państwowej.

Ze względu na charakter wierzytelności odsetki możemy podzielić na pieniężne i niepieniężne, kapitałowe (zwykłe), za opóźnienie (karne) i prolongacyjne. Najczęściej gdy mówimy o odsetkach, używamy tego pojęcia w znaczeniu odsetek cywilnoprawnych, ustawowych lub kapitałowych. Odsetki cywilnoprawne wynikają z kodeksu cywilnego - jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 K.c.). Z kolei odsetki ustawowe stanowią formę odszkodowania (tak osobom prowadzącym, jak i nieprowadzącym działalności gospodarczej) za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych. Strony nie muszą wykazywać swoich strat, wystarczy udowodnienie okresu zwłoki oraz wysokości kwoty dłużnej, aby otrzymać częściowe lub pełne odszkodowanie już bez przeprowadzania kosztownych procedur dowodowych. W przypadku zobowiązań podatkowych odsetki ustawowe stanowią formę kary dla podatnika za zwłokę (opóźnienie) w płaceniu.

Odsetki kapitałowe można rozumieć jako koszt pozyskania kapitału niezbędnego do finansowania określonych inwestycji lub też jako przychód wynikający z udostępnienia kapitału osobom fizycznym lub prawnym, np. w formie kredytów lub pożyczek. Dla przykładu, w pierwszym przypadku, bank płaci odsetki osobom fizycznym lub prawnym, które wpłacają do niego lokaty bankowe. W drugiej sytuacji bank w racie spłacanego kredytu otrzymuje od kredytobiorcy nie tylko część pożyczonego kapitału (rata kapitałowa), lecz również odsetki z tytułu kwoty kredytu znajdującej się w dyspozycji kredytobiorcy (rata odsetkowa).

Na wysokość odsetek kapitałowych od lokaty wpływ mają trzy czynniki:

  • wysokość stopy procentowej - czyli wysokość oprocentowania lokaty, wielkość kapitału lokaty oraz czas, na jaki został on udostępniony, czyli okres lokaty. Wyróżnia się trzy sposoby obliczania odsetek kapitałowych z lokaty bankowej:
  • proste - obliczane od kapitału lokaty z chwilą upływu okresu, na jaki została założona lokata, bądź udzielony kredyt i pobierane po ich naliczeniu (tzw. odsetki z dołu),
  • składane (tzw. procent składany)- po upływie terminu lokaty bankowej określonego umową odsetki doliczane są do kapitału (kapitalizacja odsetek), a w następnym okresie rozliczeniowym odsetki są obliczane od powiększonej w ten sposób kwoty kapitału i ponownie doliczane do kapitału, itp. W ten sposób wysokość odsetek w każdym kolejnym okresie rozliczeniowym jest wyższa, gdyż obliczane są
  • naliczane w sposób ciągły - np. przy wycenie pochodnych instrumentów finansowych jak opcje, kontrakty futures,
  • dyskonto - odsetki są potrącane z góry za cały okres obliczeniowy (tzw. odsetki z góry). od coraz wyższej podstawy oprocentowania, naliczane w sposób ciągły - np. przy wycenie pochodnych instrumentów finansowych jak opcje, kontrakty futures, dyskonto - odsetki są potrącane z góry za cały okres obliczeniowy (tzw. odsetki z góry).